प्रकरण ५: 'विविध धर्मांची शिकवण
विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)**
१. 'अहं ब्रह्मास्मि' आणि 'तत् त्वम् असि' हे तत्त्वज्ञान कोणत्या ग्रंथांमध्ये मांडले
गेले आहे?**
(अ) वेदे (ब) उपनिषदे (क) पुराणे (ड) त्रिपिटके
२. वर्धमान महावीर यांनी सांगितलेल्या त्रिरत्नांमध्ये खालीलपैकी कशाचा
समावेश होत नाही?**
(अ) सम्यक् दर्शन (ब) सम्यक् ज्ञान (क) सम्यक् चरित्र (ड) सम्यक् समाधी
३. गौतम बुद्ध यांनी आपले पहिले प्रवचन वाराणसीजवळील ________ येथे
दिले.**
(अ) बोधगया (ब) लुंबिनी (क) सारनाथ (ड) उरुवेला
४. ज्यू (यहुदी) धर्मीयांच्या प्रमुख प्रार्थनास्थळाला काय म्हणतात?**
(अ) सिनॅगॉग (ब) चर्च (क) मशिद (ड) अग्यारी
५. पारशी धर्माच्या संस्थापक प्रेषितांचे नाव काय होते?**
(अ) संत थॉमस (ब) झरथुष्ट्र (क) मूसा (ड) मुहम्मद पैगंबर
विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा**
१. भारतीय तत्त्वज्ञानाच्या परंपरेतील 'षड्दर्शने' म्हणजे काय?**
२. जैन धर्मातील 'अनेकांतवाद' या सिद्धांताचा मुख्य गाभा कोणता आहे?**
३. गौतम बुद्ध यांनी धम्माचा उपदेश करण्यासाठी कोणती लोकभाषा वापरली?
**
४. बौद्ध धर्मातील 'त्रिशरण' या संकल्पनेत कोणाचा समावेश होतो?**
५. ख्रिश्चन धर्माचा पवित्र धर्मग्रंथ कोणता आहे?**
६. 'इस्लाम' या शब्दाचा अर्थ काय होतो?**
७. 'एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति' या सूत्राचा अर्थ काय?**
विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा**
| **'अ' गट (धर्म)** | **'ब' गट (धर्मग्रंथ / प्रार्थनास्थळ)** | **उत्तर** |
| **१) ज्यू धर्म** | (अ) बायबल / चर्च | **१ - (क) तोराह / सिनॅगॉग** |
| **२) ख्रिश्चन धर्म** | (ब) कुराण / मशिद | **२ - (अ) बायबल / चर्च** |
| **३) इस्लाम धर्म** | (क) तोराह / सिनॅगॉग | **३ - (ब) कुराण / मशिद** |
| **४) पारशी धर्म** | (ड) अवेस्ता / अग्यारी | **४ - (ड) अवेस्ता / अग्यारी**
|
विभाग ४: चूक की बरोबर ते सांगून चुकीची विधाने दुरुस्त करून लिहा**
१. वर्धमान महावीर यांनी सर्व प्राण्यांबद्दल करुणा आणि अहिंसा पाळण्याचा
उपदेश दिला.**
२. गौतम बुद्ध यांच्या मते माणसाची श्रेष्ठता त्याच्या जन्मावरून ठरते.**
३. भारतातील सर्वात प्राचीन मशीद केरळ राज्यातील कोडुंगलूर येथे इसवी
सनाच्या सातव्या शतकात बांधली गेली.**
विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा**
१. गौतम बुद्ध यांनी सांगितलेली चार आर्यसत्ये कोणती?**
मानवी जीवनातील सर्व व्यवहारांच्या मुळाशी खालील चार आर्यसत्ये आहेत:
२. जैन धर्मातील 'पंचमहाव्रते' कोणती?**
३. पारशी धर्माची प्रमुख तत्त्वे आणि शिकवण स्पष्ट करा.**