विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)**
१. 'वेद' हा शब्द 'विद्' या शब्दापासून तयार झाला असून 'वेद' या शब्दाचा अर्थ ________ असा होतो.**
(अ) मंत्र (ब) ज्ञान (क) संगीत (ड) यज्ञ
२. चार वेदांपैकी ________ हा सर्वात प्राचीन वेद मानला जातो.**
(अ) यजुर्वेद (ब) सामवेद (क) ऋग्वेद (ड) अथर्ववेद
३. भारतीय संगीतपरंपरेचा उगम प्रामुख्याने ________ या वेदात मानला
जातो.**
(अ) ऋग्वेद (ब) सामवेद (क) यजुर्वेद (ड) अथर्ववेद
४. 'उपनिषद' या शब्दाचा अर्थ ________ असा होतो.**
(अ) अरण्तात राहणे (ब) मंत्रपठण करणे (क) गुरूजवळ बसून ज्ञान
मिळवणे (ड) ध्यानसाधना करणे
५. वैदिक काळात कारागीर व व्यावसायिकांच्या स्वतंत्र संघांना _______
_ म्हटले जात असे.**
(अ) श्रेणी (ब) सभा (क) समिती (ड) गण
६. वैदिक काळात जनच्या उत्पन्नातील राजाचा भाग (कर) गोळा करणाऱ्या
अधिकाऱ्याला ________ म्हटले जाई.**
(अ) पुरोहित (ब) सेनापती (क) भागदुघ (ड) श्रेष्ठी
विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा**
१. वेदांची रचना प्रामुख्याने कोणत्या भाषेत करण्यात आली आहे?**
२. यजुर्वेद या वेदाचा मुख्य विषय कोणता आहे?**
३. आरोग्य, औषधोपचार आणि घरगुती उपायांची माहिती प्रामुख्याने कोणत्या
वेदात आढळते?**
४. आरण्यके या ग्रंथांमध्ये प्रामुख्याने कोणत्या विषयांवर विचार मांडले आहेत?
५. श्रेणीच्या (व्यावसायिक संघाच्या) प्रमुखाला काय म्हटले जात असे?**
६. वैदिक काळात राजाला राज्यकारभारात सल्ला व साहाय्य करण्यासाठी
कोणत्या दोन संस्था होत्या?**
विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा**
अ' गट (वेद)** | **'ब' गट (मुख्य विषय)** | **उत्तर** |
| **१) ऋग्वेद** | (अ) औषधोपचार व कृषी | **१ - (क) मंत्र व देवतांची
स्तवने** |
|
**२) यजुर्वेद** | (ब) मंत्रांचे छंदबद्ध गायन व संगीत | **२ - (ड) यज्ञ, हवन व
धार्मिक विधी** |
| **३) सामवेद** | (क) मंत्र व देवतांची स्तवने | **३ - (ब) मंत्रांचे छंदबद्ध
गायन व संगीत** |
| **४) अथर्ववेद** | (ड) यज्ञ, हवन व धार्मिक विधी | **४ - (अ) औषधोपचार
व कृषी** |
विभाग ४: चूक की बरोबर ते सांगा (चूक विधान दुरुस्त करून लिहा)**
१. वेदांतील संहितैनंतर त्यांच्या स्पष्टीकरणासाठी 'ब्राह्मणग्रंथ' रचले गेले.**
२. सामवेदात प्रामुख्याने औषधी वनस्पती आणि घरगुती उपायांची माहिती
दिली आहे.**
३. वैदिक काळात दैनंदिन व्यवहारात प्रामुख्याने वस्तूविनिमय पद्धतीचा वापर
केला जात असे.**
विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा**
१. वैदिक संस्कृतीतील चार आश्रमांची नावे सांगून त्यांची माहिती लिहा.**
२. वैदिक काळातील राजकीय व्यवस्था स्पष्ट करा.**