सुस्वागतम् MY SCHOOL या ब्लॉगवर आपले सहर्ष स्वागत आहे.

Monsoon 6th

 

'1.1 Monsoon'* 


*१. एका वाक्यात उत्तरे लिहा (Answer in one sentence):*


*Q1.** Who is the poet of the poem 'Monsoon'? (कवितेचे कवी


कोण आहेत?)   


 

 * **Ans:** The poem is written by an **Anonymous** poet.

 

*Q2.** Which season is described in the poem? (कवितेत


कोणत्या ऋतूचे वर्णन केले आहे?)   


  * **Ans:** The **Monsoon / Rainy season** is described in


the poem. 


* **Q3.** How do the peacocks react when rain is on its


way? (पाऊस येत असल्याचे पाहून मोर काय करतात?)   


  * **Ans:** The peacocks spread their feathers and sway. 


* **Q4.** How does the Earth look after the rain? (पावसानंतर


पृथ्वी कशी दिसते?)   


  * **Ans:** The Earth looks **happy, green, and cheery**


after the rain. 


*२. रिकाम्या जागा भरा (Fill in the blanks using appropriate


words 


from the poem):** 


1. The land has **parched**. 


2. The rivers are **thirsty**. 


3. The clouds are **dark**. 


4. Feathers spread, the peacocks **sway**. 


5. Bolts of lightning, streak and **shimmer**. 


*३. शब्दार्थ व समान अर्थाचे शब्द (Vocabulary & Word Meanings):*

* 

**अ) दिलेल्या इंग्रजी शब्दांचे अर्थ लिहा:** 


* **Parched:** Very dry and hot 


* **Drenched:** Completely wet 


* **Streak:** Flash of light 


* **Shimmer:** Shine with a soft moving light 


* **Pit-pat:** Sound of tapping raindrops 


* **Hosed:** Flowed strongly as if spraying water 


*ब) समान अर्थाचे शब्द जोडा (Match words with similar


meanings):** 


Drenched** – Completely wet 


Hosed** – Sprayed 


Cheery** – Bright and cheerful 


Bolt** – Flash / Roar 

 


 

*४. यमक जुळणारे शब्द शोधा (Rhyming Words):** 


*(कवितेतून खालील शब्दांशी यमक जुळणारे शब्द शोधा)* 


bark** – lark / dark 


wonder** – thunder 


merry** – cheery 


way** – sway 


५. तक्ता पूर्ण करा (Read, Think and Complete):** 


*(पावसापूर्वीची आणि पावसानंतरची स्थिती दर्शवणारा तक्ता पूर्ण करा)* 


 

| घटकाचे नाव (Element) | पावसापूर्वीची स्थिती (Condition before


rain) | पावसानंतरची स्थिती (Condition after rain) | 


| **Sky (आकाश)** | Dark clouds, thunder and lightning | Clear


and bright | 


| **Land (जमीन)** | Dried and parched | Soaked and drenched

| 

| **Earth (पृथ्वी)** | Dry and thirsty | Happy, green and cheery 

| 

६. स्वमत व अंदाज व्यक्त करणारे प्रश्न (Predictions & Open-ended 


Questions):* 


Q1.** Complete the sentence: *If it does not rain, then...* (जर 


पाऊस पडला नाही, तर...) 


Q2.** Complete the sentence: *If it rains continuously,


then...* (जर सतत पाऊस पडत राहिला, तर...) 


७. काव्यसौंदर्य व भाषाभ्यास (Poetic Devices & Language


Study):** 


Q1. Identify the sound words in the poem:** (कवितेतील


नादमयी/ध्वनिदर्शक शब्द शोधा)   


Ans: Pit, pat 


Q2. Find an example of repetition from the poem:** (पुनरावृत्ती


अलंकाराचे उदाहरण शोधा)   


 *Ans: "Rain, rain come our way" 


 

भारतीय संविधान ६ वी प्रश्नपेढी

 

*प्रकरण २: 'भारतीय संविधान'* 


विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)** 


१. भारताचे संविधान ________ या दिवशी लागू करण्यात आले, म्हणून 


दरवर्षी 


हा दिवस 'प्रजासत्ताक दिन' (गणराज्यदिन) म्हणून साजरा केला जातो.** 

  

(अ) १५ ऑगस्ट १९४७  (ब) २६ नोव्हेंबर १९४९  (क) २६ जानेवारी


१९५०  (ड) १५ डिसेंबर १९४६   


२. ज्या देशाचा कारभार चालवण्यासाठी लागणारे नियम कोणत्याही एका


लिखित दस्तऐवजात एकत्रित केलेले नसतात, त्याला ________ संविधान


म्हणतात.**   


(अ) लिखित  (ब) अलिखित  (क) लवचीक  (ड) ताठर   


३. संविधान सभेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून कोणाची निवड करण्यात 


आली होती?**   


(अ) डॉ. राजेंद्र प्रसाद  (ब) पं. जवाहरलाल नेहरू  (क) सरदार वल्लभभाई 


पटेल  (ड) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर   


४. संविधान सभेच्या मूलभूत हक्क व अल्पसंख्याक समितीचे अध्यक्ष


________ हे होते.**   


(अ) सरदार वल्लभभाई पटेल  (ब) डॉ. राजेंद्र प्रसाद  (क) पं. जवाहरलाल


नेहरू  (ड) डॉ. के. एम. मुन्शी   


५. मसुदा समितीने तयार केलेला संविधानाचा अंतिम मसुदा संविधान सभेने


________ रोजी स्वीकारला.**   


(अ) २६ जानेवारी १९५०  (ब) २६ नोव्हेंबर १९४९  (क) २९ ऑगस्ट


१९४७  (ड) १५ ऑगस्ट १९४७   


६. भारताच्या मूळ संविधानाचे इंग्रजी भाषेतील सुंदर हस्तलेखन


(Calligraphy) ________ यांनी केले.**   


(अ) वसंत कृष्ण वैद्य  (ब) आचार्य नंदलाल बोस  (क) प्रेम बिहारी नारायण


रायजादा  (ड) डॉ. बी. आर. आंबेडकर   


विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा** 


१. प्रश्न: 'संविधान' म्हणजे काय?**   


२. प्रश्न: अलिखित संविधानाचे कोणतेही एक प्रसिद्ध उदाहरण द्या.**   


३. प्रश्न: स्वतंत्र भारतासाठी संविधान सभेची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?

**   

४. प्रश्न: घटना सभा नियम समितीचे (सुकाणू समितीचे) अध्यक्ष कोण होते?

**   

५. प्रश्न: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना 'भारतीय संविधानाचे शिल्पकार' का


म्हणतात?**   


६. प्रश्न: भारताच्या मूळ संविधानाच्या इंग्रजी आणि हिंदी हस्तलिखित प्रतींची


कलात्मक सजावट कोणी केली?**   

 

 

 

विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा** 


 

| **'अ' गट (संविधान सभेतील समिती)** | **'ब' गट (समिती प्रमुख)** |


**उत्तर** | 

| **१) मसुदा समिती** | (अ) पं. जवाहरलाल नेहरू | **१ - (क) डॉ.


बाबासाहेब आंबेडकर** | 



| **२) संघराज्य समिती** | (ब) सरदार वल्लभभाई पटेल | **२ - (अ) पं.


जवाहरलाल नेहरू** | 



| **३) मूलभूत हक्क व अल्पसंख्याक समिती** | (क) डॉ. बाबासाहेब


आंबेडकर | **३ - (ब) सरदार वल्लभभाई पटेल** | 


| **४) घटना सभा नियम समिती** | (ड) डॉ. राजेंद्र प्रसाद | **४ - (ड) डॉ.


राजेंद्र प्रसाद** | 


विभाग ४: ओळखा पाहू मी कोण / चूक की बरोबर** 


अ) ओळखा पाहू मी कोण?** 


१. **मी मूळ संविधानाचे हिंदी भाषेतील हस्तलिखित लिहिले.**   


 २. **मी संविधान सभेतील महाराष्ट्रातील एक महिला सदस्य होते.**   


  ब) चूक की बरोबर ते सांगा (चुकीचे विधान दुरुस्त करून लिहा):** 


१. **अमेरिका या देशाचे संविधान अलिखित स्वरूपाचे आहे.**   


२. **संविधानामुळे शासनाच्या अधिकारांवर मर्यादा पडतात आणि सत्तेचा


दुरुपयोग रोखला जातो.**   

   विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा** 



१. प्रश्न: प्रत्येक देशाला संविधानाची गरज का असते? (कोणतीही चार कारणे


स्पष्ट करा.)**   


२. प्रश्न: संविधान सभेतील मसुदा समितीच्या कामकाजाची माहिती लिहा.** 

  

३. प्रश्न: संविधान सभेतील महाराष्ट्रातील प्रमुख सदस्यांची नावे लिहा.**   


 

 

 

 

आपले समाज जीवन ६ वी प्रश्नपेढी

 

प्रकरण १: 'आपले समाजजीवन 


विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)** 


१. केवळ लोकांचा समूह म्हणजे समाज नव्हे, तर समूहात राहणाऱ्या


व्यक्तींमध्ये असणाऱ्या ________ ची व्यवस्था म्हणजे समाज होय.**   


(अ) संघर्षाची  (ब) संबंधांची  (क) व्यापाराची  (ड) नियमांची   


२. भटक्या अवस्थेतील मानवाला अन्न व निवाऱ्यासोबतच प्रामुख्याने


________ आणि सुरक्षिततेची गरज वाटली.**   


(अ) स्थैर्याची  (ब) मनोरंजनाची  (क) संपत्तीची  (ड) अधिकारांची   


३. शेतीसाठी मोठ्या मनुष्यबळाची आवश्यकता निर्माण झाल्यामुळे ________ 


पद्धती अस्तित्वात आली.**   


(अ) राजेशाही  (ब) कुटुंब  (क) श्रेणी  (ड) गण   


४. समाजाने निर्माण केलेली एक मूलभूत सामाजिक संस्था म्हणजे ______


__ होय.**   


(अ) बाजार  (ब) पतपेढी  (क) शाळा  (ड) कारखाना   


५. भारतातील दक्षिण भागात आणि किनारपट्टीच्या प्रदेशात ________ हे मुख्य 


अन्न मानले जाते.**   


(अ) गहू  (ब) बाजरी  (क) भात  (ड) मका   


विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा** 

 

१प्रश्न: 'समाजशीलता' म्हणजे काय?**   


२. प्रश्न: सामाजिक संस्थांचे मुख्य कार्य कोणते आहे?**   


३. प्रश्न: 'समाजातील परस्परावलंबन' कशाला म्हणतात?**   


४. प्रश्न: 'सामाजिक विविधता' म्हणजे काय?**   


५. प्रश्न: 'विविधतेत एकता' दर्शवणारे कोणते दोन खाद्यपदार्थ देशभर लोकप्रिय 


आहेत?**  

 

विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा** 


 

| **'अ' गट (प्रदेश)** | **'ब' गट (वापरले जाणारे तेल)** | **उत्तर** | 


| **१) दक्षिण भारत** | (अ) मोहरीचे तेल | **१ - (क) नारळाचे तेल** | 


| **२) उत्तर भारत** | (ब) शेंगदाण्याचे तेल | **२ - (अ) मोहरीचे तेल** | 


| **३) पश्चिम भारत** | (क) नारळाचे तेल | **३ - (ब) शेंगदाण्याचे तेल**  


विभाग ४: संकल्पना व व्याख्या स्पष्ट करा** 


१. प्रश्न: कुटुंब (Family) म्हणजे काय?**   


२. प्रश्न: लहान (विभक्त) कुटुंब आणि मोठे (संयुक्त) कुटुंब यांतील फरक स्पष्ट


करा.**   




विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा** 


१. प्रश्न: मानवाला समाजाची गरज का वाटली?**   


२. प्रश्न: शाळा ही एक महत्त्वाची सामाजिक संस्था कशी आहे, ते स्पष्ट 


करा.**   


३. प्रश्न: भारताची सामाजिक व सांस्कृतिक विविधता सविस्तर स्पष्ट करा.**   

 

 

विविध धर्मांची शिकवण


प्रकरण ५: 'विविध धर्मांची शिकवण 


विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)** 


१. 'अहं ब्रह्मास्मि' आणि 'तत् त्वम् असि' हे तत्त्वज्ञान कोणत्या ग्रंथांमध्ये मांडले 

गेले आहे?**   


(अ) वेदे  (ब) उपनिषदे  (क) पुराणे  (ड) त्रिपिटके   


२. वर्धमान महावीर यांनी सांगितलेल्या त्रिरत्नांमध्ये खालीलपैकी कशाचा


समावेश होत नाही?**   


(अ) सम्यक् दर्शन  (ब) सम्यक् ज्ञान  (क) सम्यक् चरित्र  (ड) सम्यक् समाधी

   

३. गौतम बुद्ध यांनी आपले पहिले प्रवचन वाराणसीजवळील ________ येथे 


दिले.**   


(अ) बोधगया  (ब) लुंबिनी  (क) सारनाथ  (ड) उरुवेला   


४. ज्यू (यहुदी) धर्मीयांच्या प्रमुख प्रार्थनास्थळाला काय म्हणतात?**   


(अ) सिनॅगॉग  (ब) चर्च  (क) मशिद  (ड) अग्यारी   


५. पारशी धर्माच्या संस्थापक प्रेषितांचे नाव काय होते?**   


(अ) संत थॉमस  (ब) झरथुष्ट्र  (क) मूसा  (ड) मुहम्मद पैगंबर   


विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा** 


१. भारतीय तत्त्वज्ञानाच्या परंपरेतील 'षड्दर्शने' म्हणजे काय?**   


२. जैन धर्मातील 'अनेकांतवाद' या सिद्धांताचा मुख्य गाभा कोणता आहे?** 

  

३. गौतम बुद्ध यांनी धम्माचा उपदेश करण्यासाठी कोणती लोकभाषा वापरली?

**   

४. बौद्ध धर्मातील 'त्रिशरण' या संकल्पनेत कोणाचा समावेश होतो?**   


५. ख्रिश्चन धर्माचा पवित्र धर्मग्रंथ कोणता आहे?**   


६. 'इस्लाम' या शब्दाचा अर्थ काय होतो?**   


७. 'एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति' या सूत्राचा अर्थ काय?**   


विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा** 

 

| **'अ' गट (धर्म)** | **'ब' गट (धर्मग्रंथ / प्रार्थनास्थळ)** | **उत्तर** | 


| **१) ज्यू धर्म** | (अ) बायबल / चर्च | **१ - (क) तोराह / सिनॅगॉग** | 


| **२) ख्रिश्चन धर्म** | (ब) कुराण / मशिद | **२ - (अ) बायबल / चर्च** | 


| **३) इस्लाम धर्म** | (क) तोराह / सिनॅगॉग | **३ - (ब) कुराण / मशिद** |

 

| **४) पारशी धर्म** | (ड) अवेस्ता / अग्यारी | **४ - (ड) अवेस्ता / अग्यारी**

| 

विभाग ४: चूक की बरोबर ते सांगून चुकीची विधाने दुरुस्त करून लिहा** 


१. वर्धमान महावीर यांनी सर्व प्राण्यांबद्दल करुणा आणि अहिंसा पाळण्याचा


उपदेश दिला.**   


२. गौतम बुद्ध यांच्या मते माणसाची श्रेष्ठता त्याच्या जन्मावरून ठरते.**   


३. भारतातील सर्वात प्राचीन मशीद केरळ राज्यातील कोडुंगलूर येथे इसवी


सनाच्या सातव्या शतकात बांधली गेली.**   


विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा** 


१. गौतम बुद्ध यांनी सांगितलेली चार आर्यसत्ये कोणती?**   


 

मानवी जीवनातील सर्व व्यवहारांच्या मुळाशी खालील चार आर्यसत्ये आहेत:

 

२. जैन धर्मातील 'पंचमहाव्रते' कोणती?**   


३. पारशी धर्माची प्रमुख तत्त्वे आणि शिकवण स्पष्ट करा.**   

 

 

वैदिक संस्कृती


प्रकरण ४: 'वैदिक संस्कृती' 


विभाग १: योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा (MCQs)** 


१. 'वेद' हा शब्द 'विद्' या शब्दापासून तयार झाला असून 'वेद' या शब्दाचा अर्थ ________ असा होतो.**   


(अ) मंत्र  (ब) ज्ञान  (क) संगीत  (ड) यज्ञ   


२. चार वेदांपैकी ________ हा सर्वात प्राचीन वेद मानला जातो.**   


(अ) यजुर्वेद  (ब) सामवेद  (क) ऋग्वेद  (ड) अथर्ववेद   


३. भारतीय संगीतपरंपरेचा उगम प्रामुख्याने ________ या वेदात मानला


जातो.**   


(अ) ऋग्वेद  (ब) सामवेद  (क) यजुर्वेद  (ड) अथर्ववेद   


४. 'उपनिषद' या शब्दाचा अर्थ ________ असा होतो.**   


(अ) अरण्तात राहणे  (ब) मंत्रपठण करणे  (क) गुरूजवळ बसून ज्ञान


मिळवणे  (ड) ध्यानसाधना करणे   


५. वैदिक काळात कारागीर व व्यावसायिकांच्या स्वतंत्र संघांना _______


_ म्हटले जात असे.**   


(अ) श्रेणी  (ब) सभा  (क) समिती  (ड) गण   


६. वैदिक काळात जनच्या उत्पन्नातील राजाचा भाग (कर) गोळा करणाऱ्या


अधिकाऱ्याला ________ म्हटले जाई.**   


(अ) पुरोहित  (ब) सेनापती  (क) भागदुघ  (ड) श्रेष्ठी   


विभाग २: एका वाक्यात उत्तरे लिहा** 


१. वेदांची रचना प्रामुख्याने कोणत्या भाषेत करण्यात आली आहे?**   


२. यजुर्वेद या वेदाचा मुख्य विषय कोणता आहे?**   


३. आरोग्य, औषधोपचार आणि घरगुती उपायांची माहिती प्रामुख्याने कोणत्या


वेदात आढळते?**   


४. आरण्यके या ग्रंथांमध्ये प्रामुख्याने कोणत्या विषयांवर विचार मांडले आहेत?


५. श्रेणीच्या (व्यावसायिक संघाच्या) प्रमुखाला काय म्हटले जात असे?**   


६. वैदिक काळात राजाला राज्यकारभारात सल्ला व साहाय्य करण्यासाठी


कोणत्या दोन संस्था होत्या?**   


विभाग ३: योग्य जोड्या जुळवा** 


अ' गट (वेद)** | **'ब' गट (मुख्य विषय)** | **उत्तर** | 


| **१) ऋग्वेद** | (अ) औषधोपचार व कृषी | **१ - (क) मंत्र व देवतांची


स्तवने** | 


|

**२) यजुर्वेद** | (ब) मंत्रांचे छंदबद्ध गायन व संगीत | **२ - (ड) यज्ञ, हवन व


धार्मिक विधी** | 


| **३) सामवेद** | (क) मंत्र व देवतांची स्तवने | **३ - (ब) मंत्रांचे छंदबद्ध


गायन व संगीत** | 


| **४) अथर्ववेद** | (ड) यज्ञ, हवन व धार्मिक विधी | **४ - (अ) औषधोपचार


व कृषी** | 


विभाग ४: चूक की बरोबर ते सांगा (चूक विधान दुरुस्त करून लिहा)** 


१. वेदांतील संहितैनंतर त्यांच्या स्पष्टीकरणासाठी 'ब्राह्मणग्रंथ' रचले गेले.** 

  

२. सामवेदात प्रामुख्याने औषधी वनस्पती आणि घरगुती उपायांची माहिती


दिली आहे.**   


३. वैदिक काळात दैनंदिन व्यवहारात प्रामुख्याने वस्तूविनिमय पद्धतीचा वापर


केला जात असे.**   


विभाग ५: थोडक्यात व सविस्तर उत्तरे लिहा** 


१. वैदिक संस्कृतीतील चार आश्रमांची नावे सांगून त्यांची माहिती लिहा.**

   

२. वैदिक काळातील राजकीय व्यवस्था स्पष्ट करा.**