One word substitution

 

1.Cardiologist

A doctor who treats heart diseases.

2. Dermatologist

A doctor who treats skin diseases.

3. Pediatrician

A doctor who treats children.

4. Neurologist

A doctor who treats disorders of the nervous system.

5. Gynecologist

A doctor who treats diseases of women.

6. Ophthalmologist

A doctor who treats eye diseases.

7. Orthopedist

A doctor who treats bone and joint problems

.

8. Psychiatrist

A doctor who treats mental illnesses.

9. Dentist

A doctor who treats teeth and gums.

10. Oncologist

A doctor who treats cancer.

11. Veterinarian

A doctor who treats animals.

12.Astronomer

A person who studies stars and planets.

13. Botanist

A scientist who studies plants.

14. Zoologist

A scientist who studies animals.

15. Geologist

A scientist who studies the Earth.

16 Biologist

A scientist who studies living organisms.

17.Ornithologist

A scientist who studies birds.

18. Entomologist

A scientist who studies insects.

19. Historian

A person who studies history.

20. Linguist

A person who studies languages.

21. Philanthropist

A person who loves and helps humanity.

22. Misanthrope

A person who dislikes mankind.

23. Optimist

A person who expects the best.

24. Pessimist

A person who expects the worst.

25. Atheist

A person who does not believe in God.

26 .Theist

A person who believes in God.

27. Vegetarian

A person who does not eat meat.

28. Orphan

A child whose parents are dead.

29.Widow

A woman whose husband has died.

30.Widower

A man whose wife has died.

31. Bachelor

An unmarried man.

32. Spinster

An unmarried woman.

33. Patriot

A person who loves their country.

34. Traitor

A person who betrays their country.

35 Pilgrim

A person who travels to a holy place.

36 Refugee

A person forced to leave their country.

37 .Nomad

A person with no fixed home.

38  Hermit

A person who lives alone.

39. Author

A person who writes books.

40 .Poet

A person who writes poems.

41 Journalist

A person who reports news.

42. Editor

A person who prepares written material for publication.

43. Interpreter

A person who translates spoken language.

44. Translator

A person who translates written language.

45. Archaeologist

A person who studies ancient civilizations through remains.

46. Anthropologist

A scientist who studies human societies and

 cultures.

47. Economist

A person who studies economics.

48. Architect

A person who designs buildings.

49. Engineer

A person who designs and builds machines or structures.

50. Pharmacist

A person who prepares and dispenses medicines.

51. Ambidextrous

A person who can use both hands equally well.

52. Anonymous

A person whose name is unknown.

53. Autobiography

The story of a person's own life written by themselves.

54 .Biography

The story of a person's life written by someone else.

55. Centenarian

A person who is 100 years old or more.

56. Contemporary

A person or thing belonging to the same period.

57. Diplomat

A person representing a country in another country.

58. Emigrant

A person who leaves their own country to settle elsewhere.

59. Immigrant

A person who comes to another country to settle.

60.Expatriate

A person living outside their native country.

61. Fatalist

A person who believes events are predetermined.

62. Fanatic

A person with extreme enthusiasm for a cause.

63. Glutton

A person who eats excessively.

64. Gourmet

A person with refined taste in food.

65. Hostage

A person held as security for a demand.

66. Hypocrite

A person who pretends to have virtues they do not possess.

67. Idolater

A person who worships idols.

68 .Illiterate

A person who cannot read or write.

69. Introvert

A person who prefers solitude.

70. Extrovert

A person who enjoys social interaction.

71. Juvenile

A young person; a minor.

72. Martyr

A person who dies for a cause or belief.

73 .Mercenary

A soldier who fights for money.

74 Monarch

A king or queen who rules a country.

75. Monk

A man who lives a religious life in a monastery.

76. Nun

A woman who lives a religious life in a convent.

77. Missionary

A person sent to spread a religion.

78. Novelist

A person who writes novels.

79. Pedestrian

A person who travels on foot.

80. Polyglot

A person who knows many languages.

81 .Posthumous

Happening or published after a person's death.

82. Predecessor

A person who held a position before another.

83 .Successor

A person who follows another in a position.

84. Prodigy

A young person with exceptional talent.

85 .Recluse

A person who avoids society and lives alone.

86 .Skeptic

A person who doubts accepted beliefs.

87 Snob

A person who looks down on others.

88 .Solitary

A person who lives alone.

89 .Stoic

A person who endures pain without complaint.

90 Suicide

The act of taking one's own life.

91 Teetotaller

A person who never drinks alcohol.

92 Vagrant

A homeless person who wanders from place to place.

93 Visionary

A person with original and creative ideas about the future.

94 Volunteer

A person who offers services willingly without payment.

95 Voyager

A person who goes on a long journey.

96 Philanthropy

Love of humanity shown through charitable actions.

97 Calligraphy

The art of beautiful handwriting.

98 Chronology

Arrangement of events in the order they occurred

.

99 Epitaph

Words written on a tombstone in memory of a dead person.

100 Manuscript

A book or document written before publication

म्हणी सराव २

 विखुरलेली अक्षरे जुळवून योग्य म्हण ओळखा

१. **'अ-ड-ला ह-री वा-गा-ढ-चे य-पा री-ध'

अ) हरी अडला गाढवाचे पाय धरी

ब) **अडला हरी गाढवाचे पाय धरी**

क) गाढवाचे पाय अडला हरी धरी

ड) पाय धरी अडला हरी गाढवाचे

२. **'का-ट शे-र जा-खा, का-ट शे-र जा-भा'

अ) टका शेर भाजा टका शेर खाजा

ब) **टका शेर खाजा, टका शेर भाजा**

क) शेर टका खाजा शेर टका भाजा

ड) खाजा टका शेर भाजा टका शेर

३. **'ले-आप-च त-दा आणि ले-आप-च ठ-ओ'

अ) आपलेच ओठ आणि आपलेच दात

ब) दात आपलेच आणि ओठ आपलेच

क) **आपलेच दात आणि आपलेच ओठ**

ड) आपलेच दात ओठ आपलेच आणि

४. **'ला-आप तो ब्या-बा, या-दु-सऱ्या-चे ते टे-र-का'

अ) आपला तो कारटे दुसऱ्याचे ते बाब्या

ब) **आपला तो बाब्या दुसऱ्याचे ते कारटे**

क) दुसऱ्याचे ते कारटे आपला तो बाब्या

ड) बाब्या आपला तो कारटे दुसऱ्याचे ते

५. **'ळा-भा-आ-स ळ-ठि-ग ण-को वी-ला-ल'

अ) कोण लावील आभाळास ठिगळ

ब) ठिगळ लावील कोण आभाळास

क) **आभाळास ठिगळ कोण लावील**

ड) आभाळास कोण ठिगळ लावील

६. **'व-आ-ळा ऊन-दे-ऊ ळा-ह-को ढ-णे-का'

अ) कोहळा देऊन आवळा काढणे

ब) **आवळा देऊन कोहळा काढणे**

क) काढणे कोहळा देऊन आवळा

ड) देऊन आवळा कोहळा काढणे

७. **'त्या-आय ळात-बि बा-गो-ना'

अ) नागोबा आयत्या बिळात

ब) बिळात आयत्या नागोबा

क) **आयत्या बिळात नागोबा**

ड) आयत्या नागोबा बिळात

८. **'ति-अ थे-ते ती-मा'

अ) तेथे अति माती

ब) **अति तेथे माती**

क) माती अति तेथे

ड) अति माती तेथे

९. **'ति-अ णा-श-हा चा-त्या ल-बै मा-का-रि'

अ) शहाणा अति त्याचा बैल रिकामा

ब) रिकामा बैल त्याचा अति शहाणा

क) **अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा**

ड) त्याचा बैल रिकामा अति शहाणा

१०. **'गी-आ-तून ट्या-फा-फु-त णे-पड'

अ) फुफाट्यात पडणे आगीतून

ब) **आगीतून फुफाट्यात पडणे**

क) पडणे आगीतून फुफाट्यात

ड) आगीतून पडणे फुफाट्यात

११. **'धी-आ बा-टो-पो मग बा-थो-वि'

अ) आधी विठोबा मग पोटोबा

ब) मग पोटोबा आधी विठोबा

क) **आधी पोटोबा मग विठोबा**

ड) आधी पोटोबा विठोबा मग

१२. **'गा-सं-अ-शी ग-सं णा-प्रा-शी ठ-गा'

अ) प्राणाशी संग असंगाशी गाठ

ब) **असंगाशी संग प्राणाशी गाठ**

क) गाठ प्राणाशी असंगाशी संग

ड) असंगाशी गाठ प्राणाशी संग

१३. **'तील-अस ते-शि तर तील-जम ते-भु'

अ) जमतील भुते असतील तर शिते

ब) **असतील शिते तर जमतील भुते**

क) शिते असतील तर भुते जमतील

ड) असतील भुते तर जमतील शिते

१४. **'ट-चा-अ णे-खा णात-मस णे-जा'

अ) मसणात जाणे अचाट खाणे

ब) **अचाट खाणे मसणात जाणे**

क) खाणे अचाट जाणे मसणात

ड) जाणे मसणात अचाट खाणे

१५. **'च्छा-इ थे-ते र्ग-मा'

अ) मार्ग तेथे इच्छा

ब) तेथे मार्ग इच्छा

क) **इच्छा तेथे मार्ग**

ड) इच्छा मार्ग तेथे

१६. **'च-उ-ल-ली भ-जी ली-वा-ला ल्या-टा-ळा'

अ) लावली जीभ टाळ्याला उचलली

ब) **उचलली जीभ लावली टाळ्याला**

क) जीभ उचलली टाळ्याला लावली

ड) टाळ्याला लावली उचलली जीभ

१७. **'का-ए ता-हा-ने ळी-टा ही-ना जत-वा'

अ) टाळी वाजत नाही एका हाताने

ब) हाताने एका टाळी नाही वाजत

क) **एका हाताने टाळी नाही वाजत**

ड) वाजत नाही टाळी हाताने एका

१८. **'का-ए-च ळे-मा-चे णी-म'

अ) माळेचे मणी एकाच

ब) मणी एकाच माळेचे

क) **एकाच माळेचे मणी**

ड) एकाच मणी माळेचे

१९. **'वे-करा त-से वे-भरा'

अ) तसे भरावे करावे

ब) भरावे तसे करावे

क) **करावे तसे भरावे**

ड) करावे भरावे तसे

२०. **'ल्हा-को डी-का-क-ला जी-रा'

अ) काकडीला कोल्हा राजी

ब) राजी कोल्हा काकडीला

क) **कोल्हा काकडीला राजी**

ड) कोल्हा राजी काकडीला

२१. **'ळ-को-शा-च्या रा-पा-व्या-त त-हा ळे-का'

अ) हात काळे कोळशाच्या व्यापारात

ब) **कोळशाच्या व्यापारात हात काळे**

क) व्यापारात हात काळे कोळशाच्या

ड) काळे हात कोळशाच्या व्यापारात

२२. **'क-जि-डे र्म-ध क-ति-डे य-ज'

अ) जय तिकडे जिकडे धर्म

ब) धर्म तिकडे जिकडे जय

क) **जिकडे धर्म तिकडे जय**

ड) तिकडे जय जिकडे धर्म

२३. **'च्या-जि ती-हा च्या-ण्या-ळ-पा री-दो ती गा-ज-ते धारी-उ'

अ) जगाते उद्धारी ती जिच्या हाती पाळण्याची दोरी

ब) **जिच्या हाती पाळण्याची दोरी ती जगाते उद्धारी**

क) पाळण्याची दोरी जिच्या हाती ती जगाते उद्धारी

ड) ती जगाते उद्धारी पाळण्याची दोरी जिच्या हाती

२४. **'का-ता-पुर-ते यण-मा-रा'

अ) रामायण ताकापुरते

ब) **ताकापुरते रामायण**

क) ताकापुरते आहे रामायण

ड) रामायण आहे ताकापुरते

२५. **'ऱ्या-ख-ला ण-मर ही-ना'

अ) नाही मरण खऱ्याला

ब) मरण नाही खऱ्याला

क) **खऱ्याला मरण नाही**

ड) खऱ्याला नाही मरण

२६. **'य-खा-चे त-दा ळे-रा-नि नि ख-वा-य-चे त-दा ळे-रा-नि'** 

अ) दाखवायचे दात निराळे नि खायचे दात निराळे

ब) **खायचे दात निराळे नि दाखवायचे दात निराळे**

क) दात निराळे खायचे नि दात निराळे दाखवायचे

ड) खायचे निराळे दात नि दाखवायचे निराळे दात

२७. **'ज-ग-र-वंता-ला क्कल-अ ते-नस'

अ) नसते अक्कल गरजवंताला

ब) अक्कल नसते गरजवंताला

क) **गरजवंताला अक्कल नसते**

ड) गरजवंताला नसते अक्कल

२८. **'म-दा प-दुप-ट स-भू पट-चौ'

अ) भूस चौपट दाम दुप्पट

ब) **दाम दुप्पट भूस चौपट**

क) दुप्पट दाम चौपट भूस

ड) दाम चौपट भूस दुप्पट

२९. **'द-दी ड-ह-ळ-कुं-डात ळी-वा-दि'

अ) हळकुंडात दीड दिवाळी

ब) **दीड हळकुंडात दिवाळी**

क) दिवाळी दीड हळकुंडात

ड) दीड दिवाळी हळकुंडात

३०. **'र-घ वे-पा-हा धून-बां न-लग वे-पा-हा रून-क'

अ) लग्न पाहावे करून घर पाहावे बांधून

ब) **घर पाहावे बांधून लग्न पाहावे करून**

क) पाहावे घर बांधून पाहावे लग्न करून

ड) बांधून घर पाहावे करून लग्न पाहावे

३१. **'रा-चो-च्या ट्या-उल बा-बों'

अ) बोंबा उलट्या चोराच्या

ब) **चोराच्या उलट्या बोंबा**

क) उलट्या चोराच्या बोंबा

ड) चोराच्या बोंबा उलट्या

३२. **'च्या-जि वी-खा ळी-पो च्या-त्या वा-वा-ज-ळी-टा'

अ) खावी पोळी ज्याची वाजवावी टाळी त्याची

ब) **ज्याची खावी पोळी त्याची वाजवावी टाळी**

क) टाळी वाजवावी त्याची ज्याची पोळी खावी

ड) ज्याची टाळी वाजवावी त्याची पोळी खावी

३३. **'जे र-फा क-भूं-ते ते रे-चा-व ते-नस'

अ) चावरे नसते जे फार भुंकते ते

ब) **जे फार भुंकते ते चावरे नसते**

क) ते चावरे नसते जे फार भुंकते

ड) भुंकते जे फार ते नसते चावरे

३४. **'रून-दु गर-डों रे-सा-ज'

अ) साजरे डोंगर दुरून

ब) दुरून साजरे डोंगर

क) **दुरून डोंगर साजरे**

ड) डोंगर साजरे दुरून

३५. **'त्या-भ-दु ई-गा-च्या था-ला ड-गो'

अ) गोड लाथा दुभत्या गाईच्या

ब) गाईच्या लाथा दुभत्या गोड

क) **दुभत्या गाईच्या लाथा गोड**

ड) दुभत्या लाथा गाईच्या गोड

३६. **'ळा-सा-प-ल ने-पा न-ती-च'

अ) पाने तीनच पळसाला

ब) **पळसाला पाने तीनच**

क) तीनच पळसाला पाने

ड) पळसाला तीनच पाने

३७. **'मु-चा-पा-खी र-श्व-पर-मे'

अ) परमेश्वर पांचामुखी

ब) **पांचामुखी परमेश्वर**

क) परमेश्वर आहे पांचामुखी

ड) पांचामुखी आहे परमेश्वर

३८. **'ची-पा टे-बो खी-सार तात-नस'

अ) बोटे सारखी नसतात पाची

ब) **पाची बोटे सारखी नसतात**

क) सारखी नसतात पाची बोटे

ड) पाची सारखी नसतात बोटे

३९. **'ण्यात-पा न-राह री-ग-म-शी र-वै'

अ) मगरीशी वैर पाण्यात राहून

ब) पाण्यात मगरीशी वैर राहून

क) **पाण्यात राहून मगरीशी वैर**

ड) राहून पाण्यात मगरीशी वैर

४०. **'त्नां-य-प्र-ती र-श्व-पर-मे'

अ) परमेश्वर प्रयत्नांती

ब) **प्रयत्नांती परमेश्वर**

क) प्रयत्नांती आहे परमेश्वर

ड) परमेश्वर आहे प्रयत्नांती

४१. **'प-बा सा-तै टा-बे'

अ) बेटा तैसा बाप

ब) तैसा बेटा बाप

क) **बाप तैसा बेटा**

ड) बाप बेटा तैसा

४२. **'से-बा-प टा-बे ई-वा-स'

अ) बेटा सवाई बापसे

ब) **बापसे बेटा सवाई**

क) सवाई बेटा बापसे

ड) बापसे सवाई बेटा

४३. **'ले-बो-ल तो रील-क य-का'

अ) करील काय तो बोलेल

ब) तो बोलेल करील काय

क) **बोलेल तो करील काय?**

ड) काय करील तो बोलेल

४४. **'री-स्क-म-ची ते-हो री-स्कु-क'

अ) कुस्करी होते मस्करीची

ब) **मस्करीची होते कुस्करी**

क) होते कुस्करी मस्करीची

ड) मस्करीची कुस्करी होते

४५. **'गी-मु न-हो-ऊ खर-सा वी-खा'

अ) साखर खावी मुंगी होऊन

ब) होऊन मुंगी साखर खावी

क) **मुंगी होऊन साखर खावी**

ड) खावी साखर मुंगी होऊन

४६. **'न-ल-हा डी-तों ठा-मो स-घा'

अ) मोठा घास लहान तोंडी

ब) तोंडी मोठा घास लहान

क) **लहान तोंडी मोठा घास**

ड) लहान घास मोठा तोंडी

४७. **'श-ना-वि-ले-का त-री-वि-प द्धी-बु'

अ) बुद्धी विपरीत विनाशकाले

ब) विपरीत बुद्धी विनाशकाले

क) **विनाशकाले विपरीत बुद्धी**

ड) विनाशकाले बुद्धी विपरीत

४८. क्ती-श-पेक्षा क्ती-यु री-ब'

अ) युक्ती बरी शक्तीपेक्षा

ब) बरी युक्ती शक्तीपेक्षा

क) **शक्तीपेक्षा युक्ती बरी**

ड) शक्तीपेक्षा बरी युक्ती

४९. रा-शे-स वा-शे-सव्वा'

अ) सव्वाशेर शेरास

ब) **शेरास सव्वाशेर**

क) शेरास आहे सव्वाशेर

ड) सव्वाशेर आहे शेरास

५०. त-हा-चे न-सो-डू ल्या-त्या-प-च्या मागे-ठी-पा गू-ला ये-न'

अ) **हातचे सोडून पळत्याच्या पाठीमागे लागू नये**

ब) पळत्याच्या पाठीमागे लागू नये हातचे सोडून

क) सोडून हातचे लागू नये पळत्याच्या पाठीमागे

ड) पाठीमागे लागू नये पळत्याच्या हातचे सोडून

---

**उत्तरतालिका (Answers):**

१-ब, २-ब, ३-क, ४-ब, ५-क, ६-ब, ७-क, ८-ब, ९-क, १०-ब, ११-क, १२-ब, १३-ब, १४-ब, १५-क, १६-ब, १७-क, १८-क, १९-क, २०-क, २१-ब, २२-क, २३-ब, २४-ब, २५-क, २६-ब, २७-क, २८-ब, २९-ब, ३०-ब, ३१-ब, ३२-ब, ३३-ब, ३४-क, ३५-क, ३६-ब, ३७-ब, ३८-ब, ३९-क, ४०-ब, ४१-क, ४२-ब, ४३-क, ४४-ब, ४५-क, ४६-क, ४७-क, ४८-क, ४९-ब, ५०-अ.

म्हणी

 ```१. 'अडला हरी गाढवाचे पाय धरी' या म्हणीचा योग्य अर्थ काय?     अ) गाढवाला मदत करणे 

ब) अडचणीच्या वेळी मूर्ख माणसाची विनवणी करणे

 क) गाढवाचा अपमान करणे 

ड) संकट टाळणे

२. 'टका शेर खाजा, टका शेर भाजा' म्हणजे काय?

 अ) सर्व वस्तू महाग असणे 

ब) सर्व एकाच किमतीत मिळणारी अंधाधुंदीची परिस्थिती

 क) खाणे आणि भाजणे सारखेच असणे

 ड) बाजारपेठेतील मंदी

३. 'आपलेच दात आणि आपलेच ओठ' ही म्हण कधी वापरतात?

  अ) जेव्हा खूप भूक लागते

 ब) दात दुखीवर उपाय करताना 

क) जेव्हा शिक्षा देणारा आणि घेणारा दोन्ही आपलेच असतात 

ड) स्वतःच्या ओठांची स्तुती करताना

४. 'आपला तो बाब्या, दुसऱ्याचे ते _________' रिकामी जागा भरा.  

अ) पोरगा 

ब) पिल्लू 

क) कारटे 

ड) वासरू

५. 'आभाळास ठिगळ लावणे' म्हणजे काय?

 अ) पाऊस थांबवणे

 ब) खूप मोठे संकट दूर करण्याचा प्रयत्न करणे 

क) आकाश शिवणे 

ड) अशक्य गोष्ट शक्य करणे

६. 'आवळा देऊन कोहळा काढणे' या म्हणीचा अर्थ काय?

 अ) फळांची अदलाबदल करणे 

ब) क्षुल्लक वस्तू देऊन मोठा लाभ करून घेणे 

क) शेती करणे 

ड) कुणाला तरी फसवणे

७. 'आयत्या बिळात नागोबा' म्हणजे काय?

 अ) सापाला बिळातून बाहेर काढणे 

ब) दुसऱ्याच्या कष्टावर स्वतःचा फायदा करून घेणे

 क) नवीन घर बांधणे 

ड) साप पाळणे

८. 'अति तेथे ________' रिकामी जागा भरा. 

अ) माती 

ब) खळगा

 क) पाणी 

ड) नुकसान

९. 'अति शहाणा त्याचा ________ रिकामा' म्हण पूर्ण करा. 

अ) खिसा

 ब) बैल

 क) डबा 

ड) हात

१०. 'आगीतून फुफाट्यात पडणे' याचा अर्थ काय?

 अ) आग विझवणे 

ब) एका संकटातून दुसऱ्या मोठ्या संकटात पडणे 

क) थंडीत शेकोटी पेटवणे 

ड) सुरक्षित जागी जाणे

११. 'आधी पोटोबा मग विठोबा' म्हणजे काय?

 अ) देवाची भक्ती आधी करणे 

ब) आधी स्वार्थ (जेवण) मग परमार्थ

 क) उपवास करणे 

ड) विठ्ठलाची पूजा करणे

१२. 'असंगाशी संग, प्राणाशी ________' रिकामी जागा भरा.

 अ) गाठ 

ब) भांडण

 क) नाते 

ड) मैत्री

१३. 'असतील शिते तर जमतील ________' म्हण पूर्ण करा.

 अ) लोक 

ब) भुते 

क) मित्र 

ड) मुंग्या

१४. 'अचाट खाणे, ________ जाणे' रिकामी जागा भरा.

  अ) घरी 

ब) मसणात 

क) दवाखान्यात 

ड) जेवायला

१५. 'इच्छा तेथे ________' म्हण पूर्ण करा. 

अ) गती 

ब) प्रगती 

क) मार्ग 

ड) सिद्धी

१६. 'उचलली जीभ लावली ________' म्हणजे काय? 

 अ) पाणी पिणे

 ब) विचार न करता बोलणे 

क) गोड बोलणे

 ड) जीभ साफ करणे

१७. 'एका हाताने ________ वाजत नाही' रिकामी जागा भरा.  

अ) घंटा 

ब) टाळी 

क) ढोलकी 

ड) चुटकी

१८. 'एकाच माळेचे ________' म्हण पूर्ण करा

. अ) मणी

 ब) धागे 

क) फुले

 ड) मोती

१९. 'करावे तसे ________' रिकामी जागा भरा.  

अ) करावे

 ब) भरावे

 क) शिकावे 

ड) पहावे

२०. 'कोल्हा ________ राजी' म्हण पूर्ण करा. 

 अ) द्राक्षाला 

ब) काकडीला 

क) मांसाला 

ड) कोशिंबिरीला

२१. 'कोळशाच्या व्यापारात हात ________' रिकामी जागा भरा.

  अ) लाल 

ब) काळे 

क) पांढरे 

ड) घाण

२२. 'जिकडे धर्म तिकडे ________' म्हण पूर्ण करा. 

अ) विजय 

ब) जय 

क) देव 

ड) मार्ग

२३. 'जिच्या हाती पाळण्याची दोरी, ती ________ उद्धारी' रिकामी जागा भरा.  अ) घराला

 ब) देशाला

 क) जगाते

 ड) गावाला

२४. 'ताकापुरते ________' म्हण पूर्ण करा.  अ) रामायण 

ब) महाभारत 

क) पुराण 

ड) कीर्तन

२५. 'खऱ्याला ________ नाही' रिकामी जागा भरा.

  अ) मरण

 ब) भीती

 क) हार 

ड) संकट

२६. 'खायचे दात निराळे आणि ________ दात निराळे' म्हण पूर्ण करा. 

अ) पांढरे 

ब) दाखवायचे

 क) चावायचे 

ड) पडायचे

२७. 'गरजवंताला ________ नसते' रिकामी जागा भरा.  

अ) बुद्धी 

ब) अक्कल

 क) वेळ 

ड) शक्ती

२८. 'दाम दुप्पट भूस ________' म्हण पूर्ण करा.  

अ) चौपट

 ब) पाचपट 

क) कमी 

ड) जास्त

२९. 'दीड हळकुंडात ________' रिकामी जागा भरा.

  अ) लग्न

 ब) जेवण 

क) दिवाळी 

ड) होळी

३०. 'घर पाहावे बांधून, लग्न पाहावे ________' म्हण पूर्ण करा.

 अ) लावून 

ब) करून 

क) पाहून 

ड) ठरवून

३१. 'चोराच्या उलट्या ________' रिकामी जागा भरा. 

 अ) गोष्टी 

ब) बोंबा 

क) लाथा 

ड) कथा

३२. 'ज्याची खावी पोळी, त्याची वाजवावी ________' रिकामी जागा भरा. 

अ) टाळी 

ब) शिटी

 क) घंटा 

ड) बासरी

३३. 'जे फार भुंकते, ते ________ नसते' रिकामी जागा भरा. 

 अ) पळणारे 

ब) चावरे 

क) ओरडणारे 

ड) बसणारे

३४. 'दुरून डोंगर ________' म्हण पूर्ण करा. 

अ) हिरवे 

ब) साजरे 

क) मोठे 

ड) सुंदर

३५. 'दुभत्या गाईच्या ________ गोड' रिकामी जागा भरा.  

अ) लाथा 

ब) शिंगे 

क) हंबरणे 

ड) दूध

३६. 'पळसाला पाने ________' म्हण पूर्ण करा.

अ) दोनच 

ब) तीनच 

क) पाचच

 ड) अनेक

३७. 'पाचामुखी ________' रिकामी जागा भरा.  

अ) देव 

ब) परमेश्वर 

क) लोक 

ड) वाणी

३८. 'पाची बोटे ________ नसतात' रिकामी जागा भरा. 

अ) सारखीच

 ब) मोठी 

क) छोटी 

ड) वाकडी

३९. 'पाण्यात राहून ________ वैर' म्हण पूर्ण करा. 

अ) माशांशी

 ब) मगरीशी 

क) बेडकांशी

 ड) कासवाशी

४०. 'प्रयत्नांती ________' रिकामी जागा भरा. 

अ) यश 

ब) परमेश्वर 

क) लाभ 

ड) फळ

४१. 'बाप तैसा ________' म्हण पूर्ण करा.  

अ) मुलगा 

ब) बेटा 

क) नातू 

ड) लेक

४२. 'बापसे बेटा ________' रिकामी जागा भरा.  

अ) भारी

 ब) सवाई

 क) कमी

 ड) मोठा

४३. 'बोलेल तो ________ काय?' म्हण पूर्ण करा. 

 अ) हसेल

 ब) करील 

क) रडेल

 ड) धावेल

४४. 'मस्करीची होते ________' रिकामी जागा भरा. 

अ) गंमत

 ब) कुस्करी 

क) फजिती 

ड) चोरी

४५. 'मुंगी होऊन ________ खावी' म्हण पूर्ण करा.  

अ) साखर 

ब) गूळ 

क) मिठाई 

ड) भाकरी

४६. 'लहान तोंडी मोठा ________' रिकामी जागा भरा. 

अ) घास 

ब) शब्द 

क) आवाज 

ड) मासा

४७. 'विनाशकाले विपरीत ________' म्हण पूर्ण करा.  

अ) गती

 ब) बुद्धी

 क) स्थिती 

ड) प्रगती

४८. 'शक्तीपेक्षा ________ बरी' रिकामी जागा भरा.  

अ) भक्ती 

ब) युक्ती 

क) माया 

ड) शांती

४९. 'शेरास ________' म्हण पूर्ण करा.

 अ) सव्वाशेर

 ब) पावशेर 

क) अर्धाशेर 

ड) किलो

५०. 'हातचे सोडून ________ पाठीमागे लागू नये' रिकामी जागा भरा.  

अ) पळत्याच्या

 ब) बसल्याच्या 

क) दुसऱ्याच्या 

ड) लांबच्या

उत्तरतालिका (Answers): १-ब, २-ब, ३-क, ४-क, ५-ब, ६-ब, ७-ब, ८-अ, ९-ब, १०-ब, ११-ब, १२-अ, १३-ब, १४-ब, १५-क, १६-ब, १७-ब, १८-अ, १९-ब, २०-ब, २१-ब, २२-ब, २३-क, २४-अ, २५-अ, २६-ब, २७-ब, २८-अ, २९-क, ३०-ब, ३१-ब, ३२-अ, ३३-ब, ३४-ब, ३५-अ, ३६-ब, ३७-ब, ३८-अ, ३९-ब, ४०-ब, ४१-ब, ४२-ब, ४३-ब, ४४-ब, ४५-अ, ४६-अ, ४७-ब, ४८-ब, ४९-अ, ५०-अ

विरुद्‌धार्थी शब्द सराव

 सूचना: खालील दिलेल्या शब्दाचा योग्य विरुद्धार्थी शब्द निवडा.

१. टंचाई x अ) कमतरता ब) विपुलता क) अल्पता ड) साठा

२. प्राचीन  x अ) जुने ब) ऐतिहासिक क) अर्वाचीन ड) पुराणकालीन

३. प्रगती  x अ) विकास ब) अधोगती क) प्रगत ड) उन्नती

४. अनुकूल x अ) सानुकूल ब) प्रतिकूल क) व्याकुळ ड) अनुकूलता

५. आकुंचन x अ) प्रसरण ब) विस्तार क) संकोच ड) फुगणे

६. इष्ट x अ) विशिष्ट ब) अनिष्ट क) वरिष्ठ ड) कनिष्ठ

७. उदार x अ) श्रीमंत ब) दानी क) कंजूष ड) दयाळू

८. अमृत  x अ) पाणी ब) विष क) रस ड) दूध

९. उद्योगी  x अ) कष्टकरी ब) कामसू क) आळशी ड) उत्साही

१०. शाश्वत x अ) चिरंतन ब) टिकणारे क) नश्वर ड) कायम

११. आशीर्वाद x  अ) सदिच्छा ब) शाप क) कृपा ड) शुभेच्छा

१२. विधायक  x अ) विघातक ब) चांगले क) मोठे ड) प्रगती

१३. कर्कश x  अ) मोठा ब) जोरात क) मंजूळ ड) तिखट

१४. यश  x अ) विजय ब) कीर्ती क) अपयश ड) प्रगती

१५. हर्ष  x अ) आनंद ब) संतोष क) दु:ख ड) खेद

१६. कृतज्ञ x  अ) कृतघ्न ब) उपकारी क) ऋणी ड) धूर्त

१७. किमान  x अ) कमी ब) जास्त क) कमाल ड) अत्यल्प

१८. एकदा x अ) कधीतरी ब) नेहमी क) अनेकदा ड) कधीच नाही

१९. सुपीक  x अ) चांगली ब) नापीक क) शेती ड) ओसाड

२०. सजीव x  अ) जीवंत ब) निर्जीव क) प्राणी ड) मानव

२१. खरेदी x अ) गिऱ्हाईक ब) विक्री क) व्यापार ड) दुकान

२२. गरीब x अ) दरिद्री ब) भिकारी क) श्रीमंत ड) लाचार

२३. दयाळू  x अ) प्रेमळ ब) मायाळू क) निर्दय ड) सज्जन

२४. स्वातंत्र्य x अ) स्वराज्य ब) पारतंत्र्य क) गुलाम ड) मुक्त

२५. उष्ण  x अ) गरम ब) कोमट क) थंड ड) वाफ

२६. स्वदेशी x  अ) भारतीय ब) परदेशी क) गावठी ड) पाश्चिमात्य

२७. गुण x अ) अवगुण ब) स्वभाव क) प्रवृत्ती ड) वृत्ती

२८. सोय  x अ) सोयिस्कर ब) गैरसोय क) अडचण ड) लाभ

२९. साक्षर x अ) शिकलेला ब) निरक्षर क) सुशिक्षित ड) अडाणी

३०. नफा x अ) फायदा ब) लाभ क) तोटा ड) नुकसान

३१. आघाडी x  अ) पुढे ब) मागून क) पिछाडी ड) समोरून

३२. उथळ  x अ) कमी ब) खोल क) पसरट ड) लांब

३३. सज्जन x  अ) चांगला ब) माणूस क) दुर्जन ड) दुष्ट

३४. तेजस्वी x  अ) प्रकाशमान ब) निस्तेज क) काळा ड) अंधार

३५. नापास x  अ) उत्तीर्ण ब) अनुत्तीर्ण क) पास ड) अपयशी

३६. प्रत्यक्ष x अ) समोर ब) अप्रत्यक्ष क) रोख ड) गुप्त

३७. भरती x अ) पाणी ब) लाट क) ओहोटी ड) समुद्र

३८. नम्र x अ) सात्विक ब) उद्धट क) रागीट ड) शांत

३९. स्वस्त x  अ) अल्प ब) कमी क) महाग ड) जास्त

४०. कडू xअ) आंबट ब) तिखट क) गोड ड) तुरट

४१. हजर x  अ) उपस्थित ब) गैरहजर क) अनुपस्थित ड) गायब

४२. ज्ञात x अ) माहिती ब) ज्ञान क) अज्ञात ड) अज्ञानी

४३. चढण  x अ) चढणे ब) डोंगर क) रस्ता ड) उतरण

४४. घट्ट x   अ) पक्के ब) सैल क) सैलसर ड) ढिले

४५. प्रखर x अ) कडक ब) सौम्य क) तेजस्वी ड) लख्ख

४६. परिचित x अ) माहिती ब) ओळखीचा क) अपरिचित ड) अनोळखी

४७. सुरुवात x  अ) प्रारंभ ब) शेवट क) अखेर ड) अंत

४८. साम्य  x अ) सारखेपणा ब) भेद क) जोडी ड) मिळताजुळता

४९. सुबोध x  अ) सुगम ब) दुर्बोध क) कठीण ड) अवघड

५०. सुयश x अ) यश ब) कीर्ती क) अपयश ड) नाव लौकिक

येथे पूर्वी दिलेल्या ५० प्रश्नांची अचूक उत्तरे खालीलप्रमाणे आहेत:

१. ब) विपुलता २. क) अर्वाचीन ३. ब) अधोगती ४. ब) प्रतिकूल [५. अ) प्रसरण ६. ब) अनिष्ट  ७. क) कंजूष ८. ब) विष  ९. क) आळशी  १०. क) नश्वर  ११. ब) शाप १२. अ) विघातक  १३. क) मंजूळ  १४. क) अपयश [४], . १५. ड) खेद १६. अ) कृतघ्न १७. क) कमाल [५],  १८. क) अनेकदा  १९. ब) नापीक  २०. ब) निर्जीव २१. ब) विक्री  २२. क) श्रीमंत  २३. क) निर्दय  २४. ब) पारतंत्र्य २५. क) थंड  २६. ब) परदेशी [ २७. अ) अवगुण  २८. ब) गैरसोय  २९. ब) निरक्षर  ३०. क) तोटा  ३१. क) पिछाडी ३२. ब) खोल ३३. क) दुर्जन ३४. ब) निस्तेज - ३५. क) पास ३६. ब) अप्रत्यक्ष  ३७. क) ओहोटी  ३८. ब) उद्धट ३९. क) महाग ४०. क) गोड  ४१. ब) गैरहजर ४२. क) अज्ञात  ४३. ड) उतरण  ४४. ब) सैल [४५. ब) सौम्य  ४६. क) अपरिचित ४७. ब) शेवट  ४८. ब) भेद  ४९. ब) दुर्बोध  ५०. क) अप

सूचना: खालील शब्दांच्या गटातील गटात न बसणारा (विरुद्धार्थी) शब्द ओळखा.

१. प्रगती, विकास, उत्कर्ष, अधोगती 

 उत्तर: अधोगती (इतर तीन शब्द प्रगती दर्शवतात, तर 'अधोगती' हा 'प्रगती'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

२. सौम्य, कोमल, मृदू, प्रखर 

 उत्तर: प्रखर (सौम्य, कोमल आणि मृदू हे समानार्थी वाटणारे शब्द आहेत, तर 'प्रखर' हा 'सौम्य'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

३. श्रीमंत, धनवान, अमीर, गरीब 

 उत्तर: गरीब (पहिले तीन शब्द श्रीमंती दर्शवतात, तर 'गरीब' हा त्यांचा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

४. अज्ञानी, अज्ञ, दुर्बुद्धी, सुज्ञ 

 उत्तर: सुज्ञ (इतर शब्द अज्ञानाशी संबंधित आहेत, तर 'सुज्ञ' हा 'अज्ञ' किंवा 'अज्ञानी'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

५. आळशी, सुस्त, मंद, उद्योगी 

उत्तर: उद्योगी (आळशी आणि मंद हे एकाच गटातील आहेत, तर 'उद्योगी' हा 'आळशी'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

६. विधायक, चांगले, प्रगत, विघातक 

 उत्तर: विघातक ('विधायक'चा विरुद्धार्थी शब्द 'विघातक' आहे 

७. निर्दय, क्रूर, दुष्ट, दयाळू 

उत्तर: दयाळू (निर्दय आणि दुष्ट एकाच प्रवृत्तीचे आहेत, तर 'दयाळू' हा 'निर्दय'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे .

८. स्वस्त, अल्पदर, कमी किंमत, महाग 

उत्तर: महाग ('स्वस्त'चा विरुद्धार्थी शब्द 'महाग' आहे 

९. कर्कश, मोठा, कठोर, मंजूळ 

उत्तर: मंजूळ ('कर्कश'चा विरुद्धार्थी शब्द 'मंजूळ' आहे 

१०. नफा, लाभ, फायदा, तोटा 

उत्तर: तोटा (नफा, लाभ आणि फायदा हे समानार्थी आहेत, तर 'तोटा' हा 'नफा'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

११. ज्ञात, परिचित, माहिती असलेला, अज्ञात 

 उत्तर: अज्ञात ('ज्ञात' आणि 'परिचित'च्या विरुद्ध 'अज्ञात' हा शब्द येतो [

१२. सजीव, चैतन्यमय, जिवंत, निर्जीव 

उत्तर: निर्जीव ('सजीव'चा विरुद्धार्थी शब्द 'निर्जीव' आहे 

१३. मऊ, कोमल, कापसासारखा, टणक 

 उत्तर: टणक ('टणक' हा 'मऊ' किंवा 'कठीण'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

१४. यश, विजय, सुयश, अपयश 

 उत्तर: अपयश (यश आणि विजय सकारात्मक आहेत, तर 'अपयश' हा 'यश'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

१५. आकाश, नभ, गगन, पाताळ 

उत्तर: पाताळ (आकाश या अर्थाचे पहिले तीन शब्द आहेत, तर 'पाताळ' हा 'आकाश'चा विरुद्धार्थी शब्द आहे 

१. प्रगती आणि स्थिती दर्शवणारे शब्द:

प्राचीन × अर्वाचीन 

पुरोगामी × सनातनी 

उन्नती × अवनती 

उत्कर्ष × अपकर्ष 

प्रगती × अधोगती 

२. व्यक्ती आणि स्वभाव वैशिष्ट्ये:

अनुज (धाकटा) × अग्रज (थोरला) 

कृतज्ञ (उपकार जाणणारा) × कृतघ्न (उपकार न जाणणारा) 

कृश (हडकुळा) × स्थूल (जाड) 

धूर्त × भोळा 

ज्येष्ठ × कनिष्ठ 

जहाल × मवाळ [

३. तात्विक आणि वैचारिक शब्द:

ऐहिक × पारमार्थिक 

शाश्वत × नश्वर 

विधायक × विघातक 

ग्राह्य × त्याज्य 

सुज्ञ × अज्ञ 

खंडण × मंडण 

४. व्यवहार आणि प्रशासकीय शब्द:

आयात × निर्यात 

धनको (कर्ज देणारा) × ऋणको (कर्ज घेणारा) 

कमाल × किमान 

टंचाई × विपुलता 

रोख × उधार 

५. इतर महत्त्वाचे कठीण शब्द:

त्रोटक (कमी) × इत्यंभूत (सविस्तर) [

निमंत्रित × अनाहूत 

दुर्बोध (समजण्यास कठीण) × सुबोध (समजण्यास सोपे) 

अवधान (लक्ष) × अनवधान (दुर्लक्ष) 

सौम्य × प्रखर 

नित्य × अनित्य 

मंजूळ × कर्कश 

समानार्थी शब्द

### **समानार्थी शब्द प्रश्नमंजुषा (५० प्रश्न)** **

१. 'गणपती' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

 अ) भास्कर 

 ब) विनायक

 क) शशांक 

 ड) मरुत *

*उत्तर: ब) विनायक **

२. 'सूर्य' या शब्दासाठी खालीलपैकी कोणता शब्द वापरला जातो? 

 अ) सुधाकर

 ब) भास्कर 

क) रत्नाकर 

 ड) नभ **उत्तर: ब) भास्कर *

*३. 'चंद्र' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा. 

 अ) रवी 

 ब) दिनकर

 क) शशांक 

 ड) अर्क उत्तर: क) शशांक 

 **४. 'पृथ्वी' या शब्दाला खालीलपैकी काय म्हणतात?**

 अ) वसुंधरा

 ब) गगन

 क) सरिता

 ड) खग *

*उत्तर: अ) वसुंधरा **

५. 'आकाश' या शब्दाचा समानार्थी शब्द निवडा.* 

* अ) धरा

 ब) नभ 

 क) मही 

 ड) अचल **

उत्तर: ब) नभ **

६. 'ढग' या शब्दासाठी पर्यायी शब्द कोणता?**

 अ) जलद

 ब) वारी 

क) समीर 

ड) अनल *

*उत्तर: अ) जलद *

*७. 'पाणी' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) पावक 

ब) जल 

क) तमी

 ड) नग *

*उत्तर: ब) जल **

८. 'समुद्र' या शब्दाला काय म्हणतात?** 

अ) सरिता 

ब) रत्नाकर 

क) तडाग 

ड) निर्झरिणी **

उत्तर: ब) रत्नाकर **

९. 'नदी' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.**

 अ) सिंधू

 ब) सरिता 

क) अर्णव

 ड) पयोधी **

उत्तर: ब) सरिता **

१०. 'पर्वत' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) अचल 

ब) पादप 

क) विहग 

ड) वपु *

*उत्तर: अ) अचल **

११. 'अरण्य' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) वाटिका 

ब) कानन

 क) आलय 

ड) सदन **

उत्तर: ब) कानन **

१२. 'वृक्ष' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) पल्लव 

ब) तरू 

क) कुसुम 

ड) सुमन *

*उत्तर: ब) तरू **

१३. 'फूल' या शब्दासाठी समानार्थी शब्द निवडा.**

 अ) दल

 ब) पुष्प 

क) पत्र

 ड) पर्ण *

*उत्तर: ब) पुष्प **

१४. 'कमळ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) अंबुज 

ब) अंबू 

क) जलद

 ड) पय *

*उत्तर: अ) अंबुज *

*१५. 'राजा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) नृप 

ब) भर्ता 

क) जनक 

ड) दानी *

*उत्तर: अ) नृप **

१६. 'आई' या शब्दासाठी खालीलपैकी कोणता शब्द योग्य आहे?*

* अ) तात

 ब) जननी 

क) तनया 

ड) भ्राता 

**उत्तर: ब) जननी **

१७. 'वडील' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?*

* अ) सुत 

ब) जनक 

क) नंदन 

ड) आत्मज **

उत्तर: ब) जनक **

१८. 'मुलगा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) सुता 

ब) तनय 

क) दुहिता 

ड) अनुजा **

उत्तर: ब) तनय *

*१९. 'मुलगी' या शब्दासाठी समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) नंदन 

ब) सुता 

क) भ्राता

 ड) सहोदर **

उत्तर: ब) सुता *

*२०. 'भाऊ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) भगिनी

 ब) भ्राता 

क) वनिता 

ड) ललना *

*उत्तर: ब) भ्राता *

*२१. 'बहीण' या शब्दाला काय म्हणतात?*

* अ) अग्रज 

ब) भगिनी 

क) सुत 

ड) दारा *

*उत्तर: ब) भगिनी *

*२२. 'पत्नी' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) कांत

 ब) भार्या

 क) स्वामी 

ड) भरतार *

*उत्तर: ब) भार्या *

*२३. 'अग्नी' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) वारा 

ब) पावक 

क) समीर 

ड) अनिल **

उत्तर: ब) पावक *

*२४. 'वारा' या शब्दासाठी पर्यायी शब्द कोणता?** 

अ) अनल 

ब) पवन 

क) वन्ही 

ड) दहन **

उत्तर: ब) पवन **

२५. 'घर' या शब्दाचा समानार्थी शब्द निवडा.*

* अ) अंबर

 ब) सदन

 क) आभरण

 ड) वसन **उत्तर: ब) सदन *

*२६. 'डोळा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?*

* अ) नयन

 ब) कर्ण 

क) हस्त 

ड) पद **

उत्तर: अ) नयन **

२७. 'हात' या शब्दासाठी कोणता शब्द वापरला जातो?**

 अ) चरण 

ब) हस्त

 क) मस्तक

 ड) जिव्हा *

*उत्तर: ब) हस्त *

*२८. 'पाय' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.**

 अ) कर 

ब) चरण

 क) बाहू 

ड) लोचन *

*उत्तर: ब) चरण *

*२९. 'घोडा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) हस्ती

 ब) अश्व 

क) केसरी

 ड) मृगेंद्र **

उत्तर: ब) अश्व **

३०. 'हत्ती' या शब्दाला काय म्हणतात?** 

अ) वाजी 

ब) गज

 क) शार्दूल

 ड) कुरंग *

*उत्तर: ब) गज **

३१. 'सिंह' या शब्दाचा समानार्थी शब्द निवडा.** 

अ) व्याघ्र 

ब) केसरी 

क) मयूर 

ड) द्विज **

उत्तर: ब) केसरी *

*३२. 'साप' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.*

* अ) खग

 ब) भुजंग 

क) भ्रमर 

ड) अलि *

*उत्तर: ब) भुजंग **

३३. 'पक्षी' या शब्दासाठी समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) अही 

ब) विहग 

क) तक्षक 

ड) व्याळ **

उत्तर: ब) विहग *

*३४. 'भुंगा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) मयूर 

ब) भ्रमर 

क) शिखी 

ड) केकी *

*उत्तर: ब) भ्रमर **

३५. 'सोने' या शब्दाला खालीलपैकी काय म्हणतात?**

 अ) सुवर्ण 

ब) रौप्य

 क) लोह 

ड) ताम्र *

*उत्तर: अ) सुवर्ण **

३६. 'वीज' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.*

* अ) ज्योत्स्ना 

ब) चपला 

क) कौमुदी 

ड) शशी **

उत्तर: ब) चपला **

३७. 'शत्रू' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) सखा 

ब) रिपू 

क) स्नेही

 ड) सोबती **

उत्तर: ब) रिपू *

*३८. 'मित्र' या शब्दासाठी पर्यायी शब्द निवडा.** 

अ) वैरी

 ब) सखा

 क) द्वेषी

 ड) प्रतिपक्षी **

उत्तर: ब) सखा *

*३९. 'आनंद' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?*

* अ) शोक

 ब) मोद 

क) खेद 

ड) क्लेश *

*उत्तर: ब) मोद *

*४०. 'राग' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.

** अ) संतोष 

ब) क्रोध

 क) उल्लास

 ड) हर्ष **उत्तर: ब) क्रोध **

४१. 'गरीब' या शब्दासाठी कोणता शब्द वापरतात?**

 अ) धनवान 

ब) दीन 

क) श्रीमंत 

ड) उदार **

उत्तर: ब) दीन *

*४२. 'तलवार' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) बाण

 ब) खड्ग

 क) तीर 

ड) धनुष्य *

*उत्तर: ब) खड्ग **

४३. 'युद्ध' या शब्दाला काय म्हणतात?** 

अ) शांती 

ब) संग्राम

 क) सलोखा

 ड) तह **

उत्तर: ब) संग्राम *

*४४. 'डोके' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) मस्तक

 ब) हस्त 

क) चरण 

ड) नयन *

*उत्तर: अ) मस्तक *

*४५. 'रस्ता' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?** 

अ) जलद 

ब) मार्ग 

क) अंबर 

ड) समीर **

उत्तर: ब) मार्ग **

४६. 'पाऊस' या शब्दाचा समानार्थी शब्द निवडा.*

* अ) जल 

ब) वर्षा 

क) तोय

 ड) नीर **

उत्तर: ब) वर्षा **

४७. 'विष्णू' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.*

* अ) महेश 

ब) माधव 

क) त्र्यंबक 

ड) रुद्र *

*उत्तर: ब) माधव *

*४८. 'शंकर' या शब्दासाठी समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) केशव 

ब) महेश 

क) गोविंद 

ड) अच्युत *

*उत्तर: ब) महेश *

*४९. 'कपाळ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.** 

अ) मस्तक

 ब) भाळ

 क) शिर 

ड) शीश *

*उत्तर: ब) भाळ *

*५०. 'सरस्वती' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?**

 अ) सावित्री

 ब) शारदा 

क) भारती 

ड) वरील सर्व *

*उत्तर: ड) वरील सर्व

DIRECT AND INDIRECT SPEECH

 

DIRECT AND INDIRECT SPEECH

…………………………………………………………………

1) Alok says, "I am reaching home soon’’.

 ✅Alok says that he is reaching home soon.

2) Amit says, "I shall never join politics,"

✅Amit says that he will never join politics.

3) she will say to me," I shall attend the class."

✅She will tell me that she will attend the class.

4) He said to me," I am reading’’

✅He told me that he was reading.

5)He said to me, "You can read"

✅He said to me that I could read.

6)The boy said, "I attend my class regalaraly.’’

✅The boy said that he attended his class regularly.

7) Vinay said to me, "I am feeling unwell’’

✅Vinay told me that he was felling unwell.

8) The people said, "We have last a great leader"

✅The people said that they had lOst a a great leader.

9) He said to me, "I went patna’’.

✅He said to me that he had gone Patna.

10) Ram said, "she arrived at the party late’’

✅Ram said that she had arrived at the party late.

11) He said to me, " I was reading".

✅He said to me that he had been reading.

 

12) He said to me," she was doing her computer course’’.

✅He told me that she had been doing her computer course.

13) He said to me, ‘’I had done that work’’.

✅He said to me that he had done that work.

14) They said to me,  "Sumit had gone in the morning’’.

✅They told me that Sumit had gone in the morning.

15) He said to Rashmi, " the baby had been crying all night’’.

✅He told Rashmi  that the baby had been crying all night.

16) The teacher said,’’ The earth is round’’.

✅The teacher said that the earth is round.

17) The principal said, " Gandhiji died in 1948"

✅The principal said that Gandhij died in 1948.

18) He said, " The earth moves around the sun’’

✅He said that the earth moves around the sun.

19) I said, "Dogs bark at strangers’’.

✅I said that dogs bark at strangers.

20) Soni said to  him," I lost my ring last night’’.

✅Soni told him that she had lost her ring previous night.

प्रार्थना

 हीच अमुची प्रार्थना अन् हेच अमुचे मागणे

हीच अमुची प्रार्थना अन् हेच अमुचे मागणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना अन् हेच अमुचे मागणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना

धर्म जाती प्रांत भाषा द्वेष सारे संपू दे
धर्म जाती प्रांत भाषा द्वेष सारे संपू दे
एक निष्ठा एक आशा एक रंगी रंगू दे
अन् पुन्हा पसरो मनावर शुद्धतेचे चांदणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना

भोवताली दाटला अंधार दुःखाचा जरी
सूर्य सत्याचा उद्या उगवेल आहे खात्री
भोवताली दाटला अंधार दुःखाचा जरी
सूर्य सत्याचा उद्या उगवेल आहे खात्री
तोवरी देई आम्हाला काजव्यांचे जागणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना

लाभले आयुष्य जितके ते जगावे चांगले
पाउले चालो पुढे जे थांबले ते संपले
घेतला जो श्वास आता तो पुन्हा ना लाभणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना अन् हेच अमुचे मागणे
माणसाने माणसाशी माणसासम वागणे
हीच अमुची प्रार्थना

वर्णमाला स्वर

  1.आपल्या मुखावाटे बाहेर पडणाऱ्या मूलध्वनींना ........ म्हणतात .

 2.मराठी वर्णमालेत किती स्वर आहेत ?

3.मराठी वर्णमालेत ऱ्हस्व स्वर किती ?

4.मराठी वर्णमालेत दीर्घ स्वर किती ?

 5.मराठी वर्णमालेत संयुक्त स्वर किती आहेत ?

 6. ज्या वर्णांचा उच्चार स्वतंत्रपणे होतो त्यांना .... म्हणतात .

 7. मराठी वर्णमालेत स्वरादी किती आहेत ?

 8. मराठी भाषेतील ऱ्हस्व स्वर कोणते ?

9.मराठी भाषेतील दीर्घ स्वर कोणते  

 10 . अं आणि अः यांना काय म्हणतात ?

 11. एकाच उच्चार स्थानातून निघणाऱ्या स्वरांना काय म्हणतात ?

12. भिन्न उच्चार स्थानातून निघणाऱ्या स्वरांना काय म्हणतात ?

13 . संयुक्त स्वर कोणते आहेत ?

14. ए - हा संयुक्त स्वर कोणते दोन विजातीय स्वर मिळून तयार होतो ?

 15. ऐ - हा संयुक्त स्वर कोणते दोन विजातीय स्वर मिळून तयार होतो ?

 16. ओ - हा संयुक्त स्वर कोणते दोन विजातीय स्वर मिळून तयार होतो ?

17. औ - हा संयुक्त स्वर कोणते दोन विजातीय स्वर मिळून तयार होतो ?

 18. सजातीय स्वरांच्या जोड्या लिहा .

 19 .  :  या चिन्हाला काय म्हणतात ?

 20. मराठी भाषेची लिपी कोणती आहे ?

संख्याज्ञान

 https://youtube.com/watch?v=3LCPmJhMp_M&si=C42bVErS_5EOD3m

G

Figures of Speech (अलंकार) – सविस्तर माहिती

 Figures of Speech (अलंकार) – सविस्तर माहिती

इंग्रजी भाषेत वाक्य सुंदर, प्रभावी आणि अर्थपूर्ण करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या अलंकारांना Figures of Speech म्हणतात.

स्पर्धा परीक्षा, शालेय अभ्यासक्रम आणि MPSC/SSC मध्ये हा भाग महत्त्वाचा असतो.

Figures of Speech चे प्रमुख प्रकार

1. Simile (उपमा अलंकार)

व्याख्या

दोन वेगवेगळ्या गोष्टींची तुलना like, as यांच्या साहाय्याने केली जाते.

ओळख

like

as

as…as

उदाहरणे

He is as brave as a lion.

Her face shines like the moon.

स्पष्टीकरण

पहिल्या वाक्यात मुलाची तुलना सिंहाशी केली आहे.

2. Metaphor (रूपक अलंकार)

व्याख्या

दोन गोष्टींची थेट तुलना केली जाते; like/as वापरत नाहीत.

उदाहरणे

Time is money.

He is a lion in the battle.

फरक

Simile → like/as वापरतात

Metaphor → थेट तुलना

3. Personification (मानवीकरण)

व्याख्या

निर्जीव वस्तूंना मानवी गुण देणे.

उदाहरणे

The wind whispered.

Opportunity knocks at the door.

स्पष्टीकरण

वाऱ्याला “whispered” हा मानवी गुण दिला आहे.

4. Apostrophe (संबोधन अलंकार)

व्याख्या

अनुपस्थित व्यक्ती, मृत व्यक्ती किंवा निर्जीव वस्तूशी थेट संवाद साधणे.

उदाहरणे

O Death! Where is thy sting?

O Nature! How beautiful you are!

5. Hyperbole (अतिशयोक्ती)

व्याख्या

एखादी गोष्ट अतिशयोक्तीने सांगणे.

उदाहरणे

I waited for ages.

She cried a river of tears.

6. Alliteration (अनुप्रास)

व्याख्या

जवळजवळ असलेल्या शब्दांच्या सुरुवातीला समान अक्षर/ध्वनी येणे.

उदाहरणे

She sells seashells on the seashore.

Busy bees buzzed.

7. Antithesis (विरोधाभास)

व्याख्या

विरोधी अर्थाचे शब्द किंवा विचार एकत्र मांडणे.

उदाहरणे

Man proposes, God disposes.

Speech is silver, silence is golden.

8. Epigram (सूक्ती)

व्याख्या

लहान पण अर्थपूर्ण व विरोधाभासी विधान.

उदाहरण

The child is the father of the man.

9. Oxymoron (विरोधाभासी शब्दयोजना)

व्याख्या

परस्परविरोधी शब्द एकत्र वापरणे.

उदाहरणे

Sweet sorrow

Open secret

10. Irony (उपरोध)

व्याख्या

एक बोलणे पण त्याचा उलटा अर्थ अभिप्रेत असणे.

उदाहरण

A traffic policeman got fined for breaking traffic rules.

11. Onomatopoeia (ध्वनिदर्शक)

व्याख्या

ध्वनी दर्शवणारे शब्द वापरणे.

उदाहरणे

Buzz

Tick-tock

Cuckoo

12. Repetition (पुनरुक्ती)

व्याख्या

एखादा शब्द पुन्हा पुन्हा वापरणे.

उदाहरण

Work, work, work till you succeed.

13. Climax (उत्कर्ष)

व्याख्या

विचार किंवा शब्द क्रमाने वाढवत नेणे.

उदाहरण

He came, he saw, he conquered.

14. Interrogation (प्रश्न अलंकार)

व्याख्या

उत्तर अपेक्षित नसलेला प्रश्न विचारणे.

उदाहरण

Who does not love freedom?

Simile आणि Metaphor मधील फरक

Simile

Metaphor

like/as वापरतात

like/as वापरत नाहीत

अप्रत्यक्ष तुलना

थेट तुलना

He fights like a tiger

He is a tiger

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

ओळख कशी करावी?

Figure of Speech

ओळख

Simile

like, as

Metaphor

थेट तुलना

Alliteration

समान सुरुवातीचा ध्वनी

Hyperbole

अतिशयोक्ती

Personification

निर्जीवाला मानवी गुण

Onomatopoeia

ध्वनी दर्शवणारे शब्द

वारंवार विचारले जाणारे उदाहरणे

Life is a dream. → Metaphor

The stars danced in the sky. → Personification

As white as snow. → Simile

Variety is the spice of life. → Metaphor

Hurrah! We won the match. → Exclamation

अभ्यासासाठी टिप्स

प्रत्येक अलंकाराची ओळख लक्षात ठेवा.

like/as दिसले तर प्रथम Simile तपासा.

निर्जीव वस्तू बोलत/हसत असल्यास Personification असतो.

समान अक्षरांची पुनरावृत्ती दिसल्यास Alliteration असतो.

अतिशयोक्ती असल्यास Hyperbole असतो.

Question Tag चे नियम

 Question Tag चे नियम

1. वाक्य Positive असेल तर Tag Negative येतो

You are a student, aren’t you?

She can swim, can’t she?

2. वाक्य Negative असेल तर Tag Positive येतो

He is not late, is he?

They don’t play cricket, do they?

3. मुख्य वाक्यातील Helping Verb tag मध्ये वापरतात

Main Sentence

Question Tag

is

isn’t / is

are

aren’t / are

was

wasn’t / was

have

haven’t / have

can

can’t / can

will

won’t / will

4. Helping verb नसल्यास do / does / did वापरतात

Rahul plays football, doesn’t he?

They went home, didn’t they?

5. Subject प्रमाणे Pronoun वापरतात

Seema is absent, isn’t she?

Ram and Shyam are friends, aren’t they?

काही उदाहरणे

You are happy, aren’t you?

She is not coming, is she?

They played well, didn’t they?

I am late, aren’t I?

We should help others, shouldn’t we?

लक्षात ठेवण्याची सोपी युक्ती

Positive sentence → Negative tag

Negative sentence → Positive tag

Helping verb आणि pronoun योग्य वापरा.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे Question Tag नियम

1. I am चा Tag नेहमी aren’t I?

I am your friend, aren’t I?

❌ amn't I? वापरत नाहीत.

2. Let’s असलेल्या वाक्याचा Tag → shall we?

Let’s go to school, shall we?

3. Let us विनंती/परवानगी अर्थाने असेल तर → will you?

Let us enter the hall, will you?

4. Imperative Sentence (आज्ञार्थी वाक्य)

विनंती / आदेश

Open the door, will you?

Help me, will you?

नकारार्थी आदेश

Don’t make noise, will you?

5. Nobody / Somebody / Everyone सारखे शब्द

Word

Tag Pronoun

Everyone

they

Somebody

they

Nobody

they

उदा.

Everyone is ready, aren’t they?

Nobody came, did they?

6. Nothing / Something साठी Tag → it

Nothing is impossible, is it?

7. Negative words असल्यास वाक्य Negative समजतात

Negative words:

never, hardly, scarcely, rarely, seldom, no, nothing

उदा.

He never lies, does he?

She hardly works, does she?

8. Used to चा Tag

He used to play cricket, didn’t he?

9. Need / Dare

Helping verb म्हणून वापरल्यास:

Need he go there, needn’t he?

Main verb असल्यास:

He needs help, doesn’t he?

10. There असलेल्या वाक्याचा Tag

There is a book on the table, isn’t there?

11. This / That → it

This is your pen, isn’t it?

12. These / Those → they

Those are mangoes, aren’t they?

स्पर्धा परीक्षेत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

चुकीचा Tag ओळखा

She sings well, doesn’t she? ✔️

I am late, amn't I? ❌

Let’s start, shall we? ✔️

लक्षात ठेवण्यासाठी Short Trick

Positive → Negative Tag

Negative → Positive Tag

Helping Verb शोधा

Subject चे Pronoun करा

Comma नंतर tag लिहा

गणित सराव

 

* दोन इनलेट पाईप्स अनुक्रमे 40 तास आणि 48 तासात एक रिकामी टाकी भरू शकतात तसेच एक आऊटलेट पाईप प्रति तास 35 गॅलन पाणी बाहेर काढते जर हे तिन्ही पाईप्स एकत्र चालू केले तर ती टाकी 40 तासांत भरते तर त्या टाकीची क्षमता किती आहे .(1680 गॅलन )

* दोन अंकी सम संख्यांची बेरीज किती ? (2430 )

* एका त्रिकोणाच्या बाह्यकोनाचे माप 125 अंश आहे व त्या बाह्यकोनाला संलग्न नसलेल्या एका आंतर कोनाचे माप 70 अंश आहे तर तो त्रिकोण कोणत्या प्रकारचा ? ( समद्विभुज त्रिकोण )

*जेव्हा दोन फासे एकत्र फिरवले जातात तेव्हा दोन्ही फाशांवरील संख्यांची बेरीज नऊ येण्याची किती संभाव्यता  असते ? (1/9 )

* एक वस्तू तिच्या प्रत्यक्ष विक्री किमतीच्या 2/5 दराने विकल्याने मानवाला 24% तोटा होतो जर त्याने ती वस्तू तिच्या प्रत्यक्ष विक्री किमतीच्या 88% ने विकली तर नफ्याचे टक्केवारी किती असेल ? (67.2 )

*अ व ब चे वार्षिक उत्पन्न चारास तीन प्रमाणात असून खर्चाचे प्रमाण 3:2 आहे प्रत्येकाजवळ वर्षा शेवटी सहाशे रुपये शिल्लक राहिले तर अ चे वार्षिक उत्पन्न किती ? (2400 )

* एक सायकल स्वार सकाळी सात वाजता ताशी पाच किलोमीटर या वेगाने प्रवास सुरू करतो प्रत्येक एक तासाच्या प्रवासानंतर दहा मिनिटे विश्रांती घेतो तर तीस किलोमीटर अंतरावर गावी तो किती वाजता पोहोचेल ? ( दुपारी 1 वा 50 मि )

* एक नळ एक टाकी सहा मिनिटात भरतो दुसरा नळ तीच टाकी चार मिनिटात रिकामी करतो जर टाकी आधीच  3/4 भाग भरलेली असेल तर दोन्ही नळ एकदम सुरू केल्यास टाकी किती वेळात रिकामी होईल ? ( 9 मिनीटे )

* जर  Aआणि B या दोन संख्यांची सरासरी 20 आहे B आणि C यांचे सरासरी 19 आहे C व  A ची सरासरी 21 आहे तर A किंमत काय ? (22 )

* मोटार गाडी A 160 किलोमीटर प्रति तास वेगाने धावते तर मोटार गाडी B 140 किलोमीटर प्रतितास वेगाने धावते दोन्ही गाड्या एकाच दिशेने धावतात मोटार गाडी B ही मोटार गाडी  A च्या 80 किलोमीटर पुढे आहे तर मोटर गाडी A मोटार गाडी B  पर्यंत पोहोचण्यास किती वेळ लागेल ? ( 4 तास )

* पास होण्यासाठी जेवढे गुण लागतात त्यापेक्षा सीताला 12% गुण जास्त आहेत व गीताला 50%गुण कमी आहेत दोघींच्या गुणांमधील फरक 51 असेल तर परीक्षा किती गुणांची होती ? (300 )

* एका शहराची लोकसंख्या पहिल्या वर्षी 30 टक्के वाढली आणि पुढच्या वर्षी 15टक्के कमी झाली जर सध्याचे लोकसंख्या 22 100 असेल तर दोन वर्षांपूर्वी लोकसंख्या किती होती ?

* A एक मोबाईल  B ला 20% नफ्याने विकला तोच मोबाईल B ने 25% नफ्याने  C ला विकला . जर तो मोबाईल C ला 15000 रु ला मिळाला तर मोबाईलची मूळ किंमत किती ? (10000 )

* 4000 रुपये दोन भागात सरळ व्याजावर उसने दिले . जर एका भागावर 8% वार्षिक आहे . आणि दुसऱ्या भागावर ही दर 10% वार्षिक आहे तर एकूण वार्षिक व्याज रु 352 मिळेल तर 8% वार्षिक दरावर किती रक्कम दिली ? (2400 )

 

* एका ठराविक रकमेवरती व्याजाचा दर पहिल्या 2 वर्षासाठी 6% पुढील 5 वर्षासाठी 9 % व पुढील शिल्लक कालावधीसाठी 13 % आहे . जर 10 वर्षानंतर त्या रकमेवर एकूण व्याज 7680 रुपये मिळत असेल तर मुद्दलाची रक्कम किती असेल ? (8000 रु )

* एका वर्तुळाचे क्षेत्रफळ एका आयताच्या क्षेत्रफळाइतके आहे जर त्या वर्तुळाचा व्यास आणि आयताची लांबी 140 मीटर असल्यास त्या आयताची रुंदी किती असेल ? 110 मी