Figures of Speech (अलंकार) – सविस्तर माहिती
इंग्रजी भाषेत वाक्य सुंदर, प्रभावी आणि अर्थपूर्ण करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या अलंकारांना Figures of Speech म्हणतात.
स्पर्धा परीक्षा, शालेय अभ्यासक्रम आणि MPSC/SSC मध्ये हा भाग महत्त्वाचा असतो.
Figures of Speech चे प्रमुख प्रकार
1. Simile (उपमा अलंकार)
व्याख्या
दोन वेगवेगळ्या गोष्टींची तुलना like, as यांच्या साहाय्याने केली जाते.
ओळख
like
as
as…as
उदाहरणे
He is as brave as a lion.
Her face shines like the moon.
स्पष्टीकरण
पहिल्या वाक्यात मुलाची तुलना सिंहाशी केली आहे.
2. Metaphor (रूपक अलंकार)
व्याख्या
दोन गोष्टींची थेट तुलना केली जाते; like/as वापरत नाहीत.
उदाहरणे
Time is money.
He is a lion in the battle.
फरक
Simile → like/as वापरतात
Metaphor → थेट तुलना
3. Personification (मानवीकरण)
व्याख्या
निर्जीव वस्तूंना मानवी गुण देणे.
उदाहरणे
The wind whispered.
Opportunity knocks at the door.
स्पष्टीकरण
वाऱ्याला “whispered” हा मानवी गुण दिला आहे.
4. Apostrophe (संबोधन अलंकार)
व्याख्या
अनुपस्थित व्यक्ती, मृत व्यक्ती किंवा निर्जीव वस्तूशी थेट संवाद साधणे.
उदाहरणे
O Death! Where is thy sting?
O Nature! How beautiful you are!
5. Hyperbole (अतिशयोक्ती)
व्याख्या
एखादी गोष्ट अतिशयोक्तीने सांगणे.
उदाहरणे
I waited for ages.
She cried a river of tears.
6. Alliteration (अनुप्रास)
व्याख्या
जवळजवळ असलेल्या शब्दांच्या सुरुवातीला समान अक्षर/ध्वनी येणे.
उदाहरणे
She sells seashells on the seashore.
Busy bees buzzed.
7. Antithesis (विरोधाभास)
व्याख्या
विरोधी अर्थाचे शब्द किंवा विचार एकत्र मांडणे.
उदाहरणे
Man proposes, God disposes.
Speech is silver, silence is golden.
8. Epigram (सूक्ती)
व्याख्या
लहान पण अर्थपूर्ण व विरोधाभासी विधान.
उदाहरण
The child is the father of the man.
9. Oxymoron (विरोधाभासी शब्दयोजना)
व्याख्या
परस्परविरोधी शब्द एकत्र वापरणे.
उदाहरणे
Sweet sorrow
Open secret
10. Irony (उपरोध)
व्याख्या
एक बोलणे पण त्याचा उलटा अर्थ अभिप्रेत असणे.
उदाहरण
A traffic policeman got fined for breaking traffic rules.
11. Onomatopoeia (ध्वनिदर्शक)
व्याख्या
ध्वनी दर्शवणारे शब्द वापरणे.
उदाहरणे
Buzz
Tick-tock
Cuckoo
12. Repetition (पुनरुक्ती)
व्याख्या
एखादा शब्द पुन्हा पुन्हा वापरणे.
उदाहरण
Work, work, work till you succeed.
13. Climax (उत्कर्ष)
व्याख्या
विचार किंवा शब्द क्रमाने वाढवत नेणे.
उदाहरण
He came, he saw, he conquered.
14. Interrogation (प्रश्न अलंकार)
व्याख्या
उत्तर अपेक्षित नसलेला प्रश्न विचारणे.
उदाहरण
Who does not love freedom?
Simile आणि Metaphor मधील फरक
Simile
Metaphor
like/as वापरतात
like/as वापरत नाहीत
अप्रत्यक्ष तुलना
थेट तुलना
He fights like a tiger
He is a tiger
स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
ओळख कशी करावी?
Figure of Speech
ओळख
Simile
like, as
Metaphor
थेट तुलना
Alliteration
समान सुरुवातीचा ध्वनी
Hyperbole
अतिशयोक्ती
Personification
निर्जीवाला मानवी गुण
Onomatopoeia
ध्वनी दर्शवणारे शब्द
वारंवार विचारले जाणारे उदाहरणे
Life is a dream. → Metaphor
The stars danced in the sky. → Personification
As white as snow. → Simile
Variety is the spice of life. → Metaphor
Hurrah! We won the match. → Exclamation
अभ्यासासाठी टिप्स
प्रत्येक अलंकाराची ओळख लक्षात ठेवा.
like/as दिसले तर प्रथम Simile तपासा.
निर्जीव वस्तू बोलत/हसत असल्यास Personification असतो.
समान अक्षरांची पुनरावृत्ती दिसल्यास Alliteration असतो.
अतिशयोक्ती असल्यास Hyperbole असतो.